Onze tips: aan de slag met het Toekomstscenario

Het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming is ontwikkeld met alle partners in het veld* in opdracht van de ministeries van JenV, VWS en de VNG. Zij onderschrijven de uitgangspunten ervan en willen de nieuwe manier van werken verder concretiseren. Op dit moment zijn er zes proeftuinen aan de slag met werken volgens en beproeven van de visie van het Toekomstscenario. Er zullen later dit jaar nog eens vier proeftuinen starten.

Afbeelding bij artikel POK

Maar ook als jouw regio geen proeftuin heeft, kun je al aan de slag met het Toekomstscenario. De financiële middelen hiervoor kunnen deels komen uit de POK-middelen. De POK-middelen zijn beschikbaar gesteld aan de 35 centrumgemeenten vrouwenopvang in het kader van kind- en gezinsbescherming. Gemeenten hebben daarmee de mogelijkheid om deze financiering te benutten om stappen te zetten richting het werken volgens het Toekomstscenario. In veel regio’s maken beleidsambtenaren van verschillende gemeenten nu samen plannen om, vanuit wat er al mogelijk is, in de regio door te ontwikkelen richting het Toekomstscenario. Ook iets voor jou?

We geven je tips om nú al aan de slag te gaan met het Toekomstscenario

1. Maak een plan voor het inzetten van de regionale POK-middelen

De POK-middelen worden toegekend aan de centrumgemeenten vrouwenopvang. Maak daarom met de beleidsambtenaren van jouw centrumgemeente(n) en de andere gemeenten in de regio een plan om deze middelen in te zetten. Betrek daarbij collega’s uit het veld en doe inspiratie op bij de proeftuin in jouw omgeving.

2. Versterk het lokale team

Het lokale team is een belangrijk onderdeel in het Toekomstscenario; het lokale team blijft letterlijk en figuurlijk in de buurt van het gezin en alle gezinsleden. Hier is een professioneel, sterk team voor nodig. Hoe werk je daaraan? Maak gebruik van het Kwaliteitskader Werken aan Veiligheid, dat geeft praktische en werkbare tools. KPMG heeft de basisfuncties voor lokale teams in kaart gebracht. Ook daarin vind je veel verhelderende informatie. Meer info vind je ook op verbetertraject sociaal domein.

3. Zet het gezin centraal, werk systeemgericht

Ieder gezin en alle gezinsleden hebben unieke behoeftes. Om de gezinnen en huishoudens, waarin o.a. sprake is van ontwikkelingsbedreiging bij kinderen en/of onveiligheid, passende hulp en ondersteuning te bieden, is het nodig dat er geïnvesteerd wordt in de multidisciplinaire samenwerking.

Bundel expertise om te bekijken waardoor de problemen worden veroorzaakt en wat er nodig is om deze op te lossen. Zo wordt er systeemgericht gewerkt, gericht op álle leden van het gezin of huishouden.

Onderzoek met de professionals in jouw regio wat zij nodig hebben om dat te kunnen doen. We weten uit de praktijk dat juist dan de mooiste samenwerking ontstaat, door vanuit de praktijk te starten. Intensiveer de samenwerking tussen jeugdprofessionals, professionals van de WMO en de Volwassenen-GGZ, professionals voor bestaanszekerheid en de veiligheidspartners.

Het werken in duo’s als vast gezicht voor het gezin, aangevuld met een professional die de benodigde expertise heeft, betekent minder wisselingen voor gezinnen. Zo wordt het gezin echt centraal gesteld.

4. Maak slim gebruik van wat er al is en al kan

De Visie gefaseerd samenwerken aan veiligheid is door gemeenten en betrokken partijen breed omarmd. Sinds 2018 zijn in vrijwel alle regio’s stappen gezet om het werken volgens deze visie te implementeren. Regio’s die hiervoor een gestructureerd plan hebben en voldoende tijd vrijmaken, boeken zeer positieve resultaten. Je hoeft het dus niet allemaal zelf te verzinnen.

Dit geld ook voor de succesvolle Multidisciplinaire Aanpak (MDA++). MDA++ voorziet in een bundeling van psychosociale, medische, forensische en justitiële specialisten in de aanpak van kindermishandeling, huiselijk en seksueel geweld. MDA++ wordt in veel regio’s al ingezet voor multiprobleem gezinnen. Bekijk hier de bouwstenen van MDA++ en ontdek hoe je deze werkwijze in kan zetten en mogelijk kan verbreden.

5. Benut de aanwezige expertise

De regionaal projectleiders van Geweld hoort nergens thuis hebben een schat aan kennis en ervaring in gezinsgericht werken, MDA++ en de Visie gefaseerd samenwerken aan veiligheid. Daarom gebruiken sommige regio’s de POK-middelen om deze projectleiders voor lange termijn te verbinden en gebruik te maken van hun expertise in het werken richting het Toekomstscenario. Is er in jouw regio al een proeftuin actief? Neem dan contact op met de projectleider en trek samen op. 

6. Leer van ervaringsdeskundigen

Zorg dat je in het maken van je plannen het perspectief vanuit de gezinnen, jeugdigen of huishoudens niet uit het oog verliest. Een van de mogelijkheden is om daarbij (structureel) gebruik te maken van ervaringsdeskundigen in jouw regio. Van hen kun je veel leren! Wat zijn hun ervaringen, wat zijn hun adviezen? Zo ontdek je knelpunten en kansen om het beter te doen. Hoe? Lees hier de Handreiking Samen Deskundig!

Vanuit het programmateam Toekomstscenario bieden wij voor 12 verschillende regio’s 20 uur inzet van ervaringsdeskundigheid aan.

Lees hier meer over ons aanbod.

Laat ons uiterlijk 19 juli weten of je hier interesse in hebt.

7. Praat eens met onze/jouw jurist

In het nadenken over het werken volgens het Toekomstscenario lopen professionals en beleidsmedewerkers soms aan tegen juridische vragen over bijvoorbeeld privacy, wettelijke kaders of bestaande werkafspraken. Heb jij daar ook vragen over? Betrek dan de eigen juridische professionals vanuit je regio en neem voor vragen contact op met onze juridische helpdesk via me.jorissen@minvws.nl.

8. Zoek een bestuurlijk trekker/ambassadeur op regionaal niveau

Het toewerken naar het Toekomstscenario vraagt om een regionaal bestuurlijke trekker vanuit de gemeenten. Maak een presentatie voor de relevante wethouder(s) en vraag hen naar hun visie en ambities voor kind- en gezinsbescherming. Hoe kan de wethouder in deze periode een stempel drukken? Welke wethouder in de regio wil hierin een trekkende rol krijgen? Is er al een bestuurlijke opdracht in de regio om te starten met de voorbereiding van het Toekomstscenario? Wat heb je van hem of haar nodig om verder te komen? Maak gerust gebruik van onze basispresentatie.

9. Zet integrale sturing op de agenda

De inzet van professionals uit hulpverlening, zorg, onderwijs, politie en justitie voor jeugd en volwassenen moet op elkaar afgestemd zijn. Dit vraagt ook om een gedeelde verantwoordelijkheid en sturing van managers en bestuurders op lokaal, (boven)regionaal én landelijk niveau.

Voer hierover gesprekken en maak een (governance) plan voor samenwerking en integrale sturing met gemeenten uit de regio en betrokken partners, zoals Veilig Thuis, Gecertificeerde Instellingen, de Raad voor de Kinderbescherming en de volwassenen-GGZ.

Betrek ook andere partners, zoals politie, openbaar ministerie, reclassering, vrouwenopvang, jeugdhulpaanbieders, WMO-aanbieders en de Zorg- en Veiligheidshuizen.

Maak gebruik van de inzichten en opbrengsten van het landelijke en regionale Netwerk Zorg-Straf (Veiligheid Voorop).

10. Begin!

Ga aan de slag met het werken met één gezicht voor het gezin en het inschakelen van expertise waar dit nodig is. Formeer een kleine werkgroep met gelijkgestemden die de drive hebben om te werken volgens het Toekomstscenario.

Maak samen een plan om op kleine schaal te starten. Neem meteen vanaf de start managers en bestuurders mee. Bel gerust iemand van het landelijk programmateam als je daar behoefte aan hebt.

Leren in de regio’s

Juist omdat het lerende karakter van het Toekomstscenario zo belangrijk is, moedigen wij alle regio’s in het land aan om met de bovenstaande tips aan de slag te gaan. Je kunt altijd contact opnemen met het landelijke programmateam voor meer informatie en advies. Schroom niet om te bellen of te mailen! Wij kunnen je ook verbinden aan mensen met ervaringen in de proeftuinen. We horen ook graag welke lessen jullie regio leert, zodat we die door kunnen geven aan andere gemeenten. 

Bel of mail

Kitty van Julsingha                             Marieke Wijdeven

Telefoon: 06 54 66 07 09                  Telefoon: 06 44 22 55 30

Kitty.vanJulsingha@VNG.NL             Marieke.Wijdeven@vng.nl

* Gemeenten, aanbieders, professionals, cliëntenorganisaties, ervaringsdeskundigen en het Rijk.