Doel Verwijsindex
Soms maken professionals, zoals zorgverleners of leraren, zich zorgen over een kind. Zij kunnen dan de Verwijsindex gebruiken om contact met andere professionals te leggen die zich ook zorgen maken. Het doel is om vervolgens de hulp, zorg of ondersteuning te geven die nodig is.
De Verwijsindex is een systeem dat door professionals in het hele land gebruikt kan worden gebruikt. De overheid wil dat professionals, zoals een psycholoog of een leraar, dit systeem gebruiken als zij zich zorgen maken over de veiligheid van kinderen en jongeren. In de wet is geregeld wie signalen mogen afgeven in de Verwijsindex en welke criteria daarvoor gelden.
De Verwijsindex bestaat uit regionale systemen en een landelijk systeem. De regionale systemen zetten de signalen door naar het landelijk systeem. Voor het regionale systeem hebben gemeenten en organisaties een convenant getekend.
Hoe werkt de Verwijsindex?
Als een professional zich zorgen maakt, kan hij een signaal in de Verwijsindex afgeven. Vervolgens krijgt deze professional bericht als een andere professional zich ook zorgen maakt en een signaal heeft afgegeven. De hoofdregel is dat professionals alleen gegevens mogen delen over jou* of je kind wanneer toestemming is gegeven. Of jij beslist of jouw ouders hangt af van je leeftijd.
In noodgevallen, zoals wanneer een professional heel erg bezorgd is over jouw veiligheid of de veiligheid van jouw kind, mag hij of zij ook zonder toestemming informatie delen.
Verwijsindex gaat stoppen
In 2022 is besloten te stoppen met de Verwijsindex. Het stoppen van de Verwijsindex kan pas nadat de wet is veranderd. Dat kan een paar jaar duren.
Nadat de wet is veranderd, kan de Verwijsindex niet meer worden gebruikt door professionals. Dat betekent dat jouw gegevens of de gegevens van jouw kind dan uit het systeem verwijderd worden. Ook het systeem zelf wordt verwijderd.
Doel handreiking
Deze handreiking geeft een uitleg over de Verwijsindex en wat het afschaffen van dit instrument voor jou betekent.
* Deze teksten zijn zowel gericht op jeugdigen als op hun ouders. Waar jij/jou staat bedoelen we een jeugdige jonger dan 23 jaar.
Veelgestelde vragen:
Jij of jouw kind kan in de Verwijsindex staan omdat één of meerdere professionals, zoals zorgverleners of leraren, zich zorgen maken. De professionals willen samen met jou/jullie en andere professionals goede hulp bieden. Door de Verwijsindex kunnen professionals elkaar vinden. Alleen met jouw toestemming of de toestemming van jouw ouders of jouw kind kunnen de professionals onderling contact leggen.
Risicosignalen
Een signaal afgeven in de Verwijsindex mag niet zomaar. Dat kan alleen als een professional denkt dat jij of jouw kind problemen hebt die jouw ontwikkeling bedreigen. De wet noemt de situaties wanneer een signaal mag worden afgegeven:
- Geestelijk, lichamelijk of seksueel geweld, vernederende behandeling, of verwaarlozing
- Psychische problemen, zoals een verslaving
- Opgroei- of opvoedingsproblemen
- Je bent minderjarig en daarnaast moeder of zwanger
- Je komt vaak niet naar school of stopt met school
- Het lukt niet om te werken voor jouw eigen geld
- Geldproblemen
- Geen vaste plek om te wonen
- Je bent gevaarlijk voor anderen door jouw gedrag
- Strafbare activiteiten
- Je ouders kunnen je niet goed verzorgen of opvoeden
- Risico’s die in bepaalde etnische groepen onevenredig vaak voorkomen.
Zie ook deze handreiking waarin staat wanneer een signaal mag worden afgegeven.
In de Verwijsindex staan de naam en het burgerservicenummer (BSN) van het kind. In de Verwijsindex staat verder geen informatie. Professionals krijgen alleen informatie over welke andere professionals betrokken zijn bij jou of jouw kind.
Een signaal moet volgens de Jeugdwet in elk geval uit de Verwijsindex worden verwijderd in de volgende situaties:
- als het signaal twee jaar bestaat;
- als jij (of jouw kind) 23 jaar bent geworden;
- als jij (of jouw kind) bent overleden.
Na twee jaar worden de gegevens verplaatst naar het archief en daar blijft het nog vijf jaar staan. Als een professional een signaal afgeeft ziet hij één keer dat jij of jouw kind in het archief staat.
Een signaal in de Verwijsindex moet door een professional verwijderd worden als dit signaal niet terecht is afgegeven of als het eerder gesignaleerde risico niet meer aanwezig is.
Signaal
De professional geeft het signaal in de Verwijsindex alleen af wanneer is voldaan aan één van de risicosignalen in de wet. Als slechts één professional een signaal heeft afgegeven, gebeurt er niets. De professional moet jou of jouw ouders wel vertellen dat hij een signaal heeft afgegeven.
Match
Als een andere professional ook een signaal heeft afgegeven, dan krijgen beide professionals een bericht (een ‘match’). Ze mogen alleen met elkaar over jou of je kind praten als jij of je ouders daarvoor toestemming geven. Of jij beslist of jouw ouders hangt af van je leeftijd.
Gegevens delen met toestemming
De hoofdregel is dat professionals alleen gegevens mogen delen over jou of jouw kind wanneer toestemming is gegeven. De toestemming moet vrij, specifiek en geïnformeerd zijn. Dat betekent dat jij en/of je ouders verteld moet zijn waarom zij gegevens willen delen.
Ook moet de professional jou vertellen om welke gegevens het gaat en met wie de gegevens worden gedeeld. Je bent niet verplicht om toestemming te geven.
Gegevens delen zonder toestemming
In noodgevallen, zoals wanneer een professional heel erg bezorgd is over jouw veiligheid of de veiligheid van jouw kind, mag hij of zij ook zonder toestemming informatie delen. Dit mag ook als er een wet is die dat vereist. De professional moet jou of jouw ouders hier wel zo snel mogelijk over vertellen.
Alleen algemene vragen stellen zonder specifieke informatie over jou te delen mag ook zonder toestemming.
Contact met de gemeente
Als je wilt weten of er over jou of jouw kind een signaal is afgegeven, neem dan contact op met privacyfunctionaris van de gemeente waar je woont.
- Bij een kind jonger dan 12 jaar, kunnen de ouders of wettelijke vertegenwoordiger(s) deze informatie opvragen.
- Bij een kind tussen de 12 en 16 jaar doen kind en de ouder(s) of wettelijk vertegenwoordiger(s) dit samen.
- Bij een kind van 16 jaar of ouder, wordt de informatie opgevraagd door het kind.
De privacyfunctionaris van de gemeente waar je woont kan je vertellen hoe in jouw regio wordt omgegaan met de Verwijsindex. Als je contact opneemt, zeg dan dat je wilt weten of jij of jouw kind in de Verwijsindex staat. Misschien moet je aangeven wie je bent door je ID te laten zien op het gemeentehuis.
Ondersteuning
Omdat het om jouw persoonlijke informatie gaat, zijn er strikte regels om jouw privacy te beschermen. Daarom wordt zorgvuldig met deze informatie omgegaan. Je kan iemand vragen je te helpen. Dat kan een ouder zijn, maar ook een leraar, een vertrouwenspersoon op school, of iemand anders die je vertrouwt.
Elke gemeente heeft onafhankelijke cliëntondersteuning. Kijk voor jouw gemeente waar je deze cliëntondersteuning kunt vragen. Je kan ook terecht bij het Juiste loket.
Ook kan je via Jeugdstem een vertrouwenspersoon vragen om je te helpen. Zij helpen zowel jongeren als ouders. Ouders kunnen ook terecht bij Balans.
Bezwaar
Als je niet wilt dat jouw gegevens of de gegevens van jouw kind in de Verwijsindex staan, kan je aan de gemeente vragen om deze te verwijderen.
Verwijderingsverzoek
Naast het signaal in de Verwijsindex, is het mogelijk dat professionals in het dossier hebben opgeschreven dat zij een signaal in de Verwijsindex hebben afgegeven. Het kan gaan om een zorg- of schooldossier of een dossier bij de gemeente. Je kunt de professional vragen om dit uit het dossier te verwijderen.
Op dit moment is nog niet bekend wanneer de wet wordt veranderd en dus de Verwijsindex niet meer mag worden gebruikt. Zie hiervoor de planning van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
De Verwijsindex mag na het veranderen van de wet niet meer worden gebruikt. Dat betekent dat al jouw gegevens of de gegevens van jouw kind dan uit het systeem verwijderd worden. Ook het systeem zelf wordt verwijderd.
De Verwijsindex bestaat dan niet meer en kan niet meer worden gebruikt door professionals. Wel is het mogelijk dat een professional in het zorg- of schooldossier of in het dossier van de gemeente aantekeningen heeft gemaakt over het afgeven van een signaal in de Verwijsindex. Die gegevens mogen wel bewaard worden.
Je mag een zorgverlener of school vragen om inzage in dit dossier. Vervolgens kan je vragen om daar delen uit te verwijderen.
Zolang de Verwijsindex er nog is, krijgen professionals die eerder een signaal hebben afgegeven een seintje als er nog een signaal over jou of jouw kind wordt afgegeven. Zij kunnen dan met elkaar overleggen.