Landelijke Aanpak 16-27

De oververtegenwoordiging van jongeren uit de jeugdzorg in de dak- en thuislozenopvang is geen kwestie van toeval of pech, maar komt doordat integraal en preventief beleid om dit te voorkomen (vaak) ontbreekt. Deze groep jongeren loopt een groot risico hun woonplek kwijt te raken rond hun achttiende, omdat op dat moment de betrokkenheid van jeugdbescherming en jeugdhulpverlening eindigt en de zorg onder een andere afdeling bij de gemeente valt. Hier zijn regelmatig geen passende contracten met de verblijfsplekken van deze jongeren.

Om dit vraagstuk op te lossen, is inzet nodig op alle vijf leefdomeinen van de zogeheten 'Big 5': wonen, inkomen, school en werk, welzijn en support. Vooral huisvesting en inkomen zijn cruciaal. Om gemeenten te ondersteunen met integraal en preventief beleid ontwikkelde Landelijke Aanpak 16-27 diverse middelen die zij kunnen gebruiken en inzetten.

Van alle jongeren die dak en thuisloos zijn, heeft 60 tot 70 procent een ‘verleden’ in de jeugdzorg. Vaak zijn dit jongeren die na een uithuisplaatsing in een pleeggezin of residentiële jeugdzorg verbleven, zoals een gezinshuis, kamertrainingscentrum of een (open of gesloten) behandelgroep.

Deze groep jongeren raakt nog te vaak hun woonplek kwijt rond hun achttiende verjaardag. Dat gebeurt omdat op dat moment de betrokkenheid van jeugdbescherming en jeugdhulpverlening eindigt en de zorg onder een andere afdeling bij de gemeente valt. Hier zijn vaak geen passende contracten met de verblijfsplekken van deze jongeren.

Ondanks afspraken die hierover zijn en worden gemaakt, zoals het recht op inzet van verlengde jeugdhulp, is voor veel jongeren in deze kwetsbare positie die achttiende verjaardag de dag dat hun vrije val naar beneden start en hun toekomst stil staat. Het is de dag dat ze een dak boven hun hoofd kwijtraken, leven van bank naar bank en volledig afhankelijk worden van mensen die niet per se het goede met ze voor hebben.

Ze lopen hierdoor meer risico op schooluitval, uitbuiting, gedwongen criminaliteit en prostitutie, werkloosheid en verslaving. Op alle gebieden van de zogenoemde ‘Big 5’, de leefdomeinen die je nodig hebt om zelfstandig te worden, wankelt het.

De Landelijke Aanpak 16-27 ontsluit kennis waarmee gemeenten versneld kunnen werken aan duurzame huisvesting en zorg van jongeren die de jeugdzorg verlaten zodat jongerendakloosheid wordt voorkomen.

Een campagne waarin jongerendakloosheid wordt geagendeerd en oplossingsrichtingen worden gepresenteerd.

Lees verder 

Een podcast waarin voorhoedelopers kennis, ervaring en good practices delen. Je hoort en leert hoe zij acteren op dit vraagstuk in bestuur en beleid in hun gemeente.

Meer info en luisteren

Fragmenten uit de podcast Wie niet past, loopt vast die je kunt gebruiken voor je eigen lezingen of publicaties.

Wie bel jij?

• Je leven over 5 jaar
• Je valt in slaap in de trein
• Kamer huren borg
• Moeilijke situatie werk
• Spannend onderzoek ziekenhuis
• Zorgtoeslag aanvragen

Minidocumentaires

• Hoe is het zover gekomen?
• Kastje naar de muur?
• Hoe zag je dag eruit?
• Wie maakte het verschil?
• Lastige jongere? Of jongere die last heeft van het systeem?
• En toen?

Posters die zijn te gebruiken voor lezingen of publicaties.

Download hier posters met inzichten over jongerendakloosheid

Tussen 2023 en 2025 werkten vier centrumgemeenten samen met OZJ aan een integrale, preventieve en domeinoverstijgende werkwijze: de Landelijke Aanpak 16‑27. De inzichten uit deze werkwijze zijn gebundeld in de publicatie ‘Landelijke aanpak 16‑27: Voorkomen dakloosheid bij jongeren die uitstromen uit jeugdzorg met verblijf’. Een praktische publicatie die gemeenten helpt om jongeren die uitstromen uit jeugdhulp beter en duurzaam te begeleiden richting zelfstandigheid.

Bekijk en/of download de Aanpakbeschrijving