Standaardisatie leidt tot minder administratieve lasten en meer duidelijkheid voor iedereen in de jeugdzorg. Dat vinden Vyernadette Kwakkel en Robert Röttgering. Beiden zijn lid van het kernteam dat in oktober 2025 advies uitbracht over de nieuwe productstructuur in de specialistische jeugdzorg, onderdeel van het landelijk programma Standaardisatie. Ze vertellen over hun motivatie om mee te doen en verwachtingen.
Beeld: © Vyernadette Kwakkel
Het advies is net als de andere ’programmaonderdelen, uitgewerkt met experts van gemeenten en zorgaanbieders. Robert en Vyernadette zijn twee van hen. Zij zijn in het kernteam gestapt, omdat ze merkten dat verschillen tussen regio’s en organisaties soms voor verwarring en extra werk zorgen. Ze geloven allebei in de kracht van landelijke samenwerking tussen gemeenten en aanbieders.
Meerdere perspectieven
‘Ik ben bij dit standaardisatieproject betrokken geraakt, omdat ik vanuit meerdere perspectieven (aanbieder èn gemeente) kan bijdragen en de impact wil overzien. Ik werk ruim tien jaar binnen het sociaal domein, zowel bij zorgaanbieders als bij een gemeente/regio’, vertelt Vyernadette. Zij is ketenregisseur bij de Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR). Haar werk richt zich op het verbeteren van regionale samenwerking en het vertalen van landelijke afspraken naar de praktijk.
Beeld: © Robert Röttgering
Robert is relatiemanager bij Jeugdbescherming Gelderland. Hij verbindt verschillende partijen in de jeugdzorg en is één van de kartrekkers van de Gelderse Verbeteragenda Jeugdzorg, een samenwerkingsverband van zeven jeugdhulpregio’s, 56 gemeenten en vier gecertificeerde instellingen.
‘Ik ben lid geworden van het kernteam omdat ik hoopte te kunnen bijdragen aan het standaardiseren van de grote hoeveelheid producten die er nu zijn en het klein houden van de nieuw op te zetten productstructuur. De productstructuur is een gestructureerde indeling van zorgproducten en prestaties en ondersteunt het onderliggende declaratieverkeer tussen opdrachtgevers en opdrachtnemers’, verklaart hij zijn motivatie tot deelname.
‘Standaardisatie vraagt om omdenken, het overstijgen van eigen belangen en zoeken naar landelijke oplossingen.’
Veel ruimte voor feedback
Vyernadette: ‘Tijdens de kernteambijeenkomsten presenteerde het onderzoeksbureau eerst een idee. Ik heb het erg gewaardeerd dat er veel ruimte was om feedback daarop te geven en dat die reactie serieus werd opgepakt. Ook was er vanuit de andere kernteamdeelnemers veel begrip en aandacht voor ieders inzicht en kennis. Het resultaat van deze werkwijze zie je terug in het advies dat er nu ligt. Tijdens de gesprekken merkte ik wel dat mensen het soms lastig vonden om het branchedenken los te laten. Iedereen bekijkt het toch sterk vanuit zijn eigen functie of organisatie. Dat maakt het standaardisatieproces erg ingewikkeld. Standaardisatie vraagt nu eenmaal om omdenken, het overstijgen van eigen belangen en zoeken naar landelijke oplossingen.’
Robert vindt het spannend wat de structuur verder gaat brengen en of er om financiële redenen geen onderdelen worden geschrapt. ‘We hebben niet afgesproken hoe groot de nieuw op te zetten productstructuur mag worden. Hebben we het nu over 200 landelijke producten of zijn het 200 producten per regio en landelijk veel meer?’ Hij maakt zich zorgen dat het straks allemaal weer per regio wordt ingevuld en dat dat voor weer meer producten en codes zorgt.
Bij navraag van onze redactie blijkt het om een gelimiteerde set aan producten te gaan, die elke regio moet gebruiken: ‘Regio’s kunnen er dus geen eigen producten of codes bij verzinnen. Ook komen er landelijke afspraken over hoe ze de producten moeten gebruiken’, aldus Jan Jaap Janse, inhoudelijk expert op het gebied van standaardisatie van specialistische jeugdzorg bij het ministerie van VWS.
‘Stap over je eigen branche en je eigen belang heen. Probeer weg te blijven van eigen regionale codering.’
Toekomstdroom
Robert en Vyernadette hopen dat aanbieders en gemeenten over hun eigen schaduw heen durven te stappen en echt voor een landelijke standaardisatie kiezen. ‘Het is mijn droom dat er straks echt landelijke zorgproducten ontstaan. Denk verder dan je eigen gemeente. Daag jezelf uit om verder te denken dan de producten die je al gebruikt. Bereid je voor op wat eraan komt en denk na over hoe het anders kan’, adviseert Robert. ‘Stap over je eigen branche en je eigen belang heen. Probeer weg te blijven van eigen regionale codering.’
Vyernadette wijst ook nog op het belang van eenheid van taal. ‘Professionals begrijpen elkaar vaak niet, omdat definities niet helder zijn en ze hierdoor soms iets heel anders onder eenzelfde product verstaan. Cliënten snappen hierdoor niet altijd wat ze krijgen en zijn te veel tijd kwijt om dat per gemeente helder te krijgen. Dit leidt tot miscommunicatie en uitvoeringsproblemen.
Ga als regio het gesprek aan met gemeenten en aanbieders. Werk samen aan een gedeelde taal. Leer van elkaar en vind gezamenlijke definities en oplossingen. En gebruik modellen als het Wuiver-model om anders naar producten en hun beschrijvingen te kijken. Dat heeft ons ook veel verder gebracht.’
Tips van Robert en Vyernadette:
- Werk samen en ontwikkel een gedeelde taal
Streef naar eenheid van taal, zodat iedereen elkaar begrijpt – zowel gemeenten als aanbieders. Veel problemen ontstaan doordat we een andere definitie of terminologie gebruiken, ook al spreken we allemaal Nederlands. - Denk verder dan je eigen gemeente. Laat branche- en regiobelangen los
Lees je goed in en daag jezelf uit om verder te denken dan alleen de eigen gemeentelijke situatie of branchebelang. Standaardisatie vraagt om het overstijgen van eigen belangen en het zoeken naar landelijke oplossingen. - Begin klein en bouw stap voor stap uit
Rond eerst kleine onderdelen goed af, voordat je het proces uitbreidt. Neem bijvoorbeeld eerst pleegzorg en gezinshuizen mee in de productstructuur.
- Maak eerst duidelijke afspraken over definities, dan pas over geld
Voorkom verwarring door eerst de inhoud scherp te krijgen voordat je financiële discussies voert. - Blijf reflecteren op het doel: landelijke uniformiteit
Voorkom dat standaardisatie alsnog leidt tot regionale versnippering. Blijf het grotere doel voor ogen houden: één landelijke productstructuur waarop iedereen kan leunen.